To druga już Ogólnopolska Konferencja Naukowa poświęcona losom Polaków w XX wieku, która odbywa się w Bełchatowie. Organizatorzy, czyli Prezydent Miasta Bełchatowa Patryk Marjan i Muzeum Regionalne w Bełchatowie, podkreślają, że badania nad tragicznym i skomplikowanym okresem dziejów Polski – II wojną światową oraz skutkami, jakie przyniosła ona w latach powojennych, są niezwykle ważne.

– Temat konferencji jest niezwykle ważny i na czasie. Traktuje bowiem o czasach niedawnych. Czasach ciężkich dla nas, Polaków, ale też dla naszego kraju.  I mam tu na myśli nie tylko II wojnę światową, ale też lata zaraz po jej zakończeniu. Trzeba pamiętać, że represje dotykały wielu naszych rodaków i były one surowe. Musimy o tym pamiętać – mówił podczas otwarcia konferencji wiceprezydent Bełchatowa Wojciech Piasecki.

Pamięć, edukacja, biografie – trudne losy Polaków tematem konferencji

Pierwszy dzień konferencji to przede wszystkim wykłady na temat pamięci i edukacji historycznej. Prelegenci sporo miejsca poświęcą losom konkretnych postaci. Chodzi m.in. o ambasadora Mariana Szumlakowskiego w kontekście dyplomacji wolnej Polski, Janusza Meissnera — pilota, pisarza i dziennikarza — w kontekście konieczności „ocalenia od zapomnienia”. Przybliżą też losy chociażby pułkownika Józefa Frączka, legionisty i oficera armii II RP oraz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie.

Wśród tematów znalazły się również kształtowanie obrazu wojny w podręcznikach i na maturze, działalność artystów polskich na emigracji, biografie dyplomatów i oficerów oraz przypadki represji z okresu powojennego. Ukazuje to, jak indywidualne losy przecinają się z politycznymi przemianami — od kontrowersyjnych kar i wyroków po niejednoznaczne kariery wojskowe.

Dyplomacja, represje i powojenna codzienność Polaków

Drugi dzień konferencji, czyli piątek 28 maja, poświęcony będzie natomiast problemom dyplomacji i administracji wojennej, gospodarczej sytuacji volksdeutschów. Wykładowcy omówią walkę polityczną środowisk emigracyjnych i powojennych. Poruszą ponadto kwestie codziennego życia pod okupacją, samobójstw w warunkach wojennych oraz inwigilacji oficerów przez komunistyczne służby. Prezentowane studia przypadków — od losów pilotów i oficerów wywiadu po przedwojennych policjantów — rzucą nowe światło na złożoność wyborów jednostek i różnorodność strategii przetrwania.

Konferencja pt. „Losy Polaków i obywateli polskich w czasie II wojny światowej i po jej zakończeniu” odbywa się przy wsparciu Instytutu Pamięci Narodowej. Partnerami wydarzenia są także Instytutu Historii i Polemologii Akademii Sztuki Wojennej w Warszawie oraz Regionalne Towarzystwo Społeczno‑Kulturalne „ERSKA” w Bełchatowie.